Bestuurlijke handhaving ontspoort doordat burgemeesters op zoek gaan naar potentiële misdadigers
Er is een nieuwe wet in de maak waarmee gemeentebesturen een handelszaak kunnen sluiten of een uitbatingsvergunning weigeren als er aanwijzingen zijn dat de zaak gebruikt wordt om bijvoorbeeld drugsgeld wit te wassen. Bestuurlijke handhaving heet dat. Vanmiddag buigen de federale parlementsleden zich over de tekst van het wetsontwerp. In verschillende kranten hebben burgemeesters al hun ongenoegen geuit over de nieuwe wetgeving. Ook wij van Advocaat.be hebben bedenkingen bij de wettekst.
Advocaat.be vindt het niet kunnen dat een burgemeester een uitbatingsvergunning kan weigeren of intrekken, dan wel een publieke inrichting kan sluiten omdat er een risico bestaat dat de uitbater criminele feiten pleegt.
Voor de duidelijkheid: Advocaat.be is uiteraard niet tegen bestuurlijke handhaving. Het is goed dat een burgemeester een uitbatingsvergunning kan weigeren aan een nagelstudio als hij over concrete informatie beschikt waaruit blijkt dat de personeelsleden er economisch zouden worden uitgebuit en er dus sprake kan zijn van mensenhandel.
Een voorbeeld:
Stel een jongeman die op zijn 19de ooit veroordeeld werd voor het dealen van drugs en 10 jaar later in het Limburgse Beringen een sportwinkel wil uitbaten. De burgemeester beveelt een integriteitsonderzoek en besluit dat er een risico bestaat dat de man opnieuw criminele feiten zou plegen. Het college van burgemeester en schepenen weigert hem vervolgens een uitbatingsvergunning. Die beslissing komt in het register van de Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (DIOB) terecht waar alle beslissingen van burgemeesters 5 jaar lang bewaard worden. Als diezelfde man een jaar later een sportwinkel in Brugge wil openen, zou de burgemeester van Brugge dat kunnen weigeren op basis van onder meer die eerdere weigering in Beringen.
“Ondernemers een vergunning weigeren omdat er een risico bestaat dat ze criminele feiten plegen ontneemt mensen een reële kans om met een schone lei te beginnen.” zegt Sofie Demeyer, woordvoerder van Advocaat.be. “Het register van DIOB wordt een soort strafregister voor potentiële misdrijven. Wie met een negatieve beslissing in het register terechtkomt wordt gebrandmerkt en krijgt het erg moeilijk om een economische activiteit te beginnen.”
Weet je wat nog straffer is?
Nog straffer is dat de DIOB toegang kan krijgen tot informatie uit een lopend strafrechtelijk onderzoek en die informatie kan gebruiken om een gemeentebestuur te adviseren om een zaak te sluiten of een uitbatingsvergunning te weigeren. Neem opnieuw het voorbeeld van de jongeman van 19. Stel dat hij alleen nog maar verdacht wordt van het dealen van drugs. Ook dan kan de burgemeester hem een uitbatingsvergunning voor zijn sportwinkel weigeren.
“Het college van burgemeester en schepenen neemt in dat geval een beslissing op basis van criminele feiten die nog niet beoordeeld werden door een rechter. Bestuursrecht neemt de plaats in van strafrecht maar biedt niet dezelfde waarborgen als het strafrecht zoals onder meer het recht op verdediging. Dat de betrokkene zich voor het college kan laten bijstaan door een advocaat biedt geen soelaas: dat college, zelfs met de beste bedoelingen, is geen onafhankelijke rechter. Dat vormt een wezenlijk gevaar voor de rechtstaat.”
Laatste persberichten
Erik Valgaeren verkozen tot voorzitter van Advocaat.be (2026–2029)
De algemene vergadering van de Orde van Vlaamse Balies heeft vandaag Erik Valgaeren verkozen tot nieuwe voorzitter van Advocaat.be (de Orde van Vlaamse Balies) voor de beleidsperiode 2026–2029. Zijn mandaat gaat officieel van start op 1 september 2026. Hij zal huidig voorzitter Peter Callens opvolgen, die na twee opeenvolgende mandaten niet opnieuw verkiesbaar was.
Onderzoek naar ruim tweeduizend private stichtingen in België wint de Persprijs van Advocaat.be
Het onderzoeksdossier over ruim tweeduizend private stichtingen in België van Lars Bové en Piet Depuydt (De Tijd) is uitgeroepen tot winnaar van de Persprijs 2026 van Advocaat.be. De jury bekroont het werk omdat het sterk is, maatschappelijk relevant, journalistiek innovatief én ethisch bewust. De tweede en derde plaats gaan naar ‘Een week in Peterbos’ in De Standaard, door Heleen Debeuckelaere, en ‘Onder Ons: Crimi’, een podcast van VRT NWS, met de aflevering over de zaak Ronald Janssen.
Nationale actie: stafhouders voeren toezicht uit in alle Belgische gevangenissen
Naar aanleiding van de Europese Dag van de Rechten van de Mens maken alle Belgische stafhouders gebruik van hun wettelijk visitatierecht, dat hen toelaat gevangenissen binnen hun rechtsgebied te bezoeken. Elke stafhouder in België bezocht op 10 december een gevangenis. Deze nationale actie onderstreept de ernst van de situatie in Belgische gevangenissen, waar overbevolking en een tekort aan basisvoorzieningen en gezondheidszorg de fundamentele rechten van gedetineerden aantasten.
Met dit bezoek willen de OVB, Avocats.be en alle balies bijdragen aan meer transparantie en bewustwording rond de detentieomstandigheden in België.